Ingrediëntspotlight: Wat is betain eigenlijk?

Ons nieuwe Mega Mass Power poeder bevat veel bekende ingrediënten. Creatine kent iedereen. L-glutamine ook inmiddels – maar wat heeft betain precies te zoeken in ons krachtverhogende poeder? We leggen het je uit!

De naam betain is afgeleid van de Latijnse benaming van de suikerbiet, Beta vulgaris – want uit deze werd betain voor het eerst geïsoleerd.

Chemisch gezien is betain afgeleid van het niet-essentiële aminozuur glycine. Nauwkeuriger gezegd is betain trimethylglycine, dus een glycinemolecuul dat verbonden is met 3 methylgroepen (-CH3).

De drie hoofdtaken van betain in het lichaam

Deze methylgroepen zijn verantwoordelijk voor een van de drie hoofdtaken van betain in het lichaam: enerzijds is betain een zogenaamde methylgroependonor, wat betekent dat het methylgroepen beschikbaar stelt voor de methylering van andere moleculen. Bovendien is betain een belangrijke osmoliet, wat betekent dat het bijdraagt aan de controle van de cellulaire vochtbalans. Ten tweede kan betain mogelijk eiwitten in de cellen beschermen tegen denaturatie (verlies van hun structuur).

Studie 1: Betain en de testosteron-cortisolverhouding

In 2021 publiceerden Nobari en collega's de resultaten van hun onderzoek naar een 14-weekelijke betainsuppletie bij professionele jeugdvoetbalspelers. De onderzoekers belichtten het effect van de suppletie op endocriene (hormonale) markers, de lichaamssamenstelling en antropometrische parameters (lengte en gewicht, aangezien de jongeren op het moment van de studie gemiddeld pas ~15 jaar oud waren en zich daardoor nog in de groei bevonden).

Zware fysieke training, zoals bij competitief voetbal, kan leiden tot overtraining, waardoor de prestaties van de spelers tijdens de training of wedstrijd kunnen verslechteren. De auteurs gebruikten in dit verband endocriene biomarkers zoals groeihormoon, het daarmee samenhangende IGF-1 (insulin-like growth factor 1), testosteron, cortisol en de testosteron-cortisolverhouding als indicatoren.

De proefpersonen kregen gedurende twee weken dagelijks 1 g betain in de vorm van een capsule, zowel vóór als na de training.

De betainsuppletie kon het testosterongehalte vergelijken met de placebogroep verhogen en de testosteron-cortisolverhouding verbeteren. Hierbij had betain geen negatief effect op de groei van de jeugdige proefpersonen. Er wordt vermoed dat betain de testosteronverlagende effecten van de zware training kon compenseren.

Studie 2: Betain en meer krachtuithouding bij bankdrukken en beenpersen

Een studie van Arazi en collega's uit 2022 onderzocht het effect van een tweewekelijkse betainsuppletie op verschillende parameters bij jonge handbalspelers. Het ging hierbij om een crossoverstudie, wat betekent dat de placebogroep na een zogenaamde 'washout'-periode van 30 dagen overging naar de betaingroep, en omgekeerd.

Er werden onder andere de herhalingen in 5 sets met 80% van het 'one-repetition-maximum' bij bankdrukken en beenpersen vergeleken om het effect van de betainsuppletie op de spieruithouding te onderzoeken. 

De tweewekelijkse suppletie kon de testosteronwaarden van de proefpersonen verhogen in vergelijking met de placebogroep en tegelijkertijd cortisol en lactaat na de training verlagen. Bovendien kon de spieruithouding bij 80% van het maximale gewicht bij beenpersen en bankdrukken worden verhoogd.

In tegenstelling tot de eerder genoemde studie van Nobari et al., die vermoedde dat betain enkel de trainingsgerelateerde testosteronafname zou compenseren, komt deze studie tot de conclusie dat de betainsuppletie het testosterongehalte niet alleen verhoogde in vergelijking met de placebogroep, maar ook ten opzichte van de beginwaarde (vóór de training).

De auteurs noemen drie mogelijke verklaringen voor de hormonale veranderingen die door de betainsuppletie werden veroorzaakt: enerzijds verhoogt de inname van betain het aantal herhalingen per set, wat leidt tot een toename van het trainingsvolume en de testosteronproductie zou kunnen stimuleren. Ten tweede vormt intensieve uithoudingstraining stress (onder andere oxidatieve stress) voor het lichaam, wat door betain theoretisch (resultaten uit dierstudies: verhoging van antioxidante enzymen door betain) tegengewerkt zou kunnen worden. Omdat de handbalspelers in deze studie testosteronwaarden in het lage tot middelste bereik van de normale waarden vertoonden, vermoeden de auteurs dat betain de testosteronwaarden mogelijk had verhoogd door de testisfunctie te verbeteren.

De derde optie is de volgende: testosteron verlaagt het corticotropin-releasing hormone (CRH), dat de bijnierschors stimuleert om het stresshormoon cortisol te produceren – en omgekeerd. Het is onduidelijk of de betainsuppletie het testosteron actief kon verhogen, of cortisol bzw. CRH kon verlagen en daarmee indirect een stijging van het testosteron veroorzaakte. In dierstudies hoopte betain zich op in de hypothalamus, waardoor er een verhoogde afgifte van groeihormoon plaatsvond. Daarom vermoeden de auteurs dat betain zich mogelijk ook bij mensen in de hersenen ophoopt en daar de afgifte van GnRH (gonadotropin-releasing hormone) bevordert, wat uiteindelijk resulteert in een verhoogde testosteronproductie. Zoals vaak is er meer wetenschappelijk onderzoek nodig om het effect van betain te verifiëren en de onderliggende mechanismen te onthullen.

Studie 3: Betain en meer prestaties tijdens een Crossfit-workout

Een studie van Poolse en Tsjechische wetenschappers rond Emilia Zawieja, gepubliceerd in 2023, onderzocht de invloed van een betainsuppletie op de Crossfit-prestaties.

Naast de prestaties in Crossfit werden ook de lichaamssamenstelling (verhouding van vetvrije massa tot lichaamsvet), de spierkracht en de concentraties van bepaalde hormonen bepaald.

De proefpersonen (mannen, tussen 18 en 48 jaar oud, met trainingservaring) kregen gedurende drie weken dagelijks 2,5 g bzw. 5 g betain of een placebo. Ook deze studie werd uitgevoerd in een (gerandomiseerd, dubbelblind) crossoverdesign, wat betekent dat de proefpersonen in de eerste cyclus van de studie willekeurig (gerandomiseerd) werden toegewezen aan de interventie- of placebogroep en vervolgens de tweede cyclus van de studie in de andere groep uitvoerden. De uitwasperiode ('washout') tussen de twee cycli bedroeg, net als de twee testperioden, drie weken.

De prestaties tijdens een vastgestelde Crossfit-training ('FGB'; Fight Gone Bad) stegen in de interventiegroepen (betainsuppletie) met 8,7% (totaal aantal uitgevoerde herhalingen). Bovendien kon de testosteronconcentratie in het bloed van de proefpersonen door de betainsuppletie met 7% worden verhoogd.

Wat betreft de spierkracht (bepaald via de Wingate-anaerobe test op een fietsergometer), de lichaamssamenstelling en andere hormonen (cortisol, IGF-1) werden geen verbeteringen waargenomen door de inname van betain.

De auteurs concluderen dat de onderliggende mechanismen van het ergogene (prestatieverhogende) effect van de betainsuppletie nog verdere verduidelijking behoeven. De door betain bereikte verhoging van het totale testosteron van +7% is naar hun mening niet voldoende om een meetbare prestatieverbetering teweeg te brengen. Toch merken ze op dat ook een reeks dierstudies een verband suggereert tussen betain en het mannelijke geslachtshormoon testosteron (bijvoorbeeld vanwege hoge betainconcentraties in de testikels). 

In het kader van het drieweekelijk onderzoek werd geen verschil in effectiviteit vastgesteld tussen de doseringen van 2,5 g en 5 g betain per dag. Veel lijkt dus in dit geval niet per se veel te helpen.

Interessant is dat de proefpersonen het betain gedurende de dag innamen en niet in de directe nabijheid van de training. Hoewel in deze studie geen innametijden met elkaar werden vergeleken wat betreft hun effectiviteit, lijkt het erop dat het innametijdstip van betain even onbelangrijk is als bijvoorbeeld de inname van creatine.

Samenvatting en vooruitblik

Deze studies vormen slechts een klein deel van het totale betainonderzoek. Uiteraard bestaan er ook onderzoeksresultaten die geen positief effect van een betainsuppletie konden aantonen. Toch vinden we de relatief recente onderzoeksresultaten (de oudste van deze studies is van 2021) uiterst veelbelovend!

Belangrijk om te benadrukken is dat betain in de doseringen die in de studies werden gebruikt geen ongewenste bijwerkingen veroorzaakte. Er staat dus in principe niets meer in de weg van een zelfexperiment!

Start je eigen experiment – in de naam van de wetenschap! Bemachtig nu ons krachtverhogende creatinecomplex met betain voor de exclusieve lanceringsprijs en maximaliseer je potentieel. Wacht niet langer!